Een elektrische keuring maakt duidelijk of een elektrische installatie voldoet aan de toepasselijke veiligheidsvoorschriften. In België krijg je ermee te maken bij onder meer een nieuwe installatie, bepaalde aanpassingen, periodieke controles en de verkoop van een woning. Welke verplichtingen precies gelden, hangt af van de installatie, haar ouderdom en de aanleiding voor de controle.

Een goede voorbereiding voorkomt dat de keurder belangrijke onderdelen niet kan beoordelen of dat ontbrekende documenten tot opmerkingen leiden. Hieronder lees je welke regels je moet onderscheiden van praktische aanbevelingen, wat je vooraf kunt nakijken en wat je na de keuring met het verslag doet.

Wat is een elektrische keuring in België?

Bij een elektrische keuring onderzoekt een erkend controleorganisme de installatie aan de hand van het Algemeen Reglement op de Elektrische Installaties, meestal afgekort tot AREI. Voor huishoudelijke laagspanningsinstallaties is vooral Boek 1 van belang.

De controle omvat zowel een visuele beoordeling als metingen en proeven. Daarbij komen onder meer de bescherming tegen elektrische schokken, de aarding, beveiligingen, elektrische leidingen en beschikbare schema’s aan bod.

Een keuring is geen herstelling. Het controleorganisme stelt vast of de installatie conform is binnen het toepasselijke controlekader. Een elektricien kan gebreken onderzoeken en verhelpen, maar een gewone interventie van een elektricien vervangt geen officieel keuringsverslag.

Oude installaties worden niet altijd als nieuwe beoordeeld

Voor bestaande installaties kunnen afwijkende bepalingen gelden, afhankelijk van wanneer ze zijn aangelegd en later gewijzigd. Een oudere installatie hoeft daarom niet automatisch volledig te worden vernieuwd. Omgekeerd is ouderdom geen vrijstelling van veiligheidsverplichtingen. Laat de toepasselijke bepalingen beoordelen op basis van de concrete installatie en de beschikbare documenten.

Wanneer is een elektrische keuring verplicht?

De keuringsverplichting hangt samen met specifieke situaties. Onderstaande gevallen zijn de belangrijkste voor particuliere woningen, maar vormen geen volledige opsomming voor alle soorten gebouwen en installaties.

Nieuwe installatie en belangrijke wijzigingen

Een nieuwe huishoudelijke elektrische installatie moet vóór ingebruikname aan een gelijkvormigheidscontrole worden onderworpen. Ook een belangrijke wijziging of uitbreiding kan zo’n controle vereisen. De aard en omvang van de werkzaamheden bepalen wat moet worden gecontroleerd.

Denk bijvoorbeeld aan een ingrijpende vernieuwing van de elektrische installatie. Bij de plaatsing van zonnepanelen, een thuisbatterij of een laadpunt moet je eveneens vooraf laten nagaan welke controleverplichtingen gelden. Ga er niet van uit dat een ouder verslag automatisch alle later toegevoegde onderdelen dekt.

Periodieke controle

Voor huishoudelijke elektrische installaties geldt in de regel een periodieke controle om de 25 jaar. Die termijn betekent niet dat je tussentijds niets hoeft te doen: belangrijke wijzigingen, vastgestelde gebreken of andere omstandigheden kunnen eerder actie vereisen.

Raadpleeg het bestaande keuringsverslag voor de gegevens over de controle en de voorziene volgende controle. Voor niet-huishoudelijke installaties kunnen andere termijnen en voorschriften gelden.

Verkoop van een woning

Bij de verkoop van een woning speelt de elektrische keuring vaak een belangrijke rol. Voor oude huishoudelijke installaties waarvan de aanleg vóór 1 oktober 1981 is aangevat, bevat het AREI specifieke verkoopbepalingen. Bij andere installaties zijn onder meer de bestaande keuringsdocumenten en eventuele latere wijzigingen relevant.

Laat vóór de verkoop door je notaris of een erkend controleorganisme bevestigen of een nieuwe controle nodig is. Alleen de ouderdom van de woning geeft daarover onvoldoende zekerheid.

Welke officiële regels moet je laten verifiëren?

De technische basisvoorschriften staan in het federale AREI. Daarnaast kunnen gewestelijke woningkwaliteitsregels relevant zijn, bijvoorbeeld bij verhuur in Vlaanderen, Wallonië of het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Een elektrische keuring is niet hetzelfde als een gewestelijke controle van de woningkwaliteit.

Controleer dossiergebonden verplichtingen altijd aan de hand van de actuele officiële informatie. De FOD Economie publiceert het AREI en toelichting over elektrische veiligheid. Voor verkoopformaliteiten kun je terecht bij je notaris; voor de technische toepassing bij een erkend controleorganisme. Bij verhuur zijn ook de bevoegde gewestelijke woningdiensten een relevante informatiebron.

Dit is vooral belangrijk bij overgangsbepalingen, oude installaties en hersteltermijnen. Een termijn die geldt na een verkoopcontrole hoeft niet dezelfde te zijn als de termijn na een andere soort keuring.

Welke documenten leg je klaar?

Een overzichtelijk installatiedossier helpt de keurder om de installatie correct te beoordelen. Verzamel vooraf zoveel mogelijk van de volgende stukken:

• Het eendraadschema, met de stroombanen, beveiligingen en elektrische verbindingen.
• Het situatieschema, met de plaats van onder meer stopcontacten, schakelaars, lichtpunten en borden.
• Eerdere keuringsverslagen, inclusief verslagen van hercontroles.
• Documentatie over latere uitbreidingen of aanpassingen.
• Relevante technische gegevens van bijvoorbeeld zonnepanelen, een omvormer, thuisbatterij of laadinstallatie.

Welke documenten formeel vereist zijn, hangt mede af van het toepasselijke controlekader. Ontbrekende of onjuiste schema’s kunnen een inbreuk opleveren. Laat daarom vooraf beoordelen wat in jouw dossier nodig is.

Praktisch voorbeeld: een vernieuwde keuken

Je hebt enkele jaren geleden een nieuwe keuken laten plaatsen, met aparte kringen voor de oven en vaatwasser. Als die aanpassingen niet op de schema’s staan, beschrijven de documenten de huidige installatie niet meer correct. Laat de schema’s actualiseren en vraag of voor de uitgevoerde wijziging een afzonderlijke controle nodig was of nog nodig is.

Zo bereid je de woning praktisch voor

De volgende stappen zijn praktische aanbevelingen. Ze vervangen geen technische controle en vormen op zichzelf geen bewijs dat de installatie conform is.

1. Maak de elektrische borden bereikbaar. Verwijder dozen, meubels en andere obstakels. Zorg dat ook borden in een garage, kelder of bijgebouw toegankelijk zijn.
2. Voorzie toegang tot alle relevante ruimtes. Denk aan technische lokalen, zolder, buiteninstallaties en ruimtes met vaste elektrische toestellen.
3. Leg de documenten samen klaar. Controleer vooraf of de schema’s leesbaar zijn en overeenkomen met de huidige indeling.
4. Meld gekende problemen. Geef aan welke beveiligingen geregeld uitschakelen en waar je beschadigingen, vocht of een brandgeur hebt opgemerkt.
5. Hou rekening met stroomonderbrekingen. Tijdens metingen en proeven kan de elektriciteit tijdelijk worden uitgeschakeld. Bespreek gevoelige apparatuur vooraf.
6. Zorg dat iemand uitleg kan geven. Dat is nuttig wanneer delen van de installatie zich op onverwachte plaatsen bevinden of afzonderlijk gevoed worden.

Je kunt zelf zichtbare schade signaleren, zoals loszittende stopcontacten of ontbrekende afdekplaatjes. Open echter geen elektrische borden en raak geen bedrading aan als je daarvoor niet bevoegd en deskundig bent. Laat gevaarlijke situaties door een vakbekwame elektricien beoordelen.

Waar let de keurder op?

De precieze controles verschillen volgens het type installatie en de aanleiding voor het bezoek. Bij een woning worden onder meer de volgende aspecten onderzocht:

• De aarding en beschermingsgeleiders.
• De aanwezigheid en werking van de vereiste differentieelbeveiligingen.
• De afstemming tussen leidingen en hun beveiligingen.
• De bescherming tegen rechtstreeks en onrechtstreeks contact met elektrische spanning.
• De toestand van het verdeelbord en de identificatie van stroombanen.
• De voorschriften voor bijzondere ruimtes, zoals badkamers.
• De overeenstemming tussen de installatie en de beschikbare schema’s.

Een installatie kan normaal lijken te functioneren en toch niet conform zijn. Dat alle lampen branden en stopcontacten stroom leveren, zegt bijvoorbeeld weinig over de doeltreffendheid van de aarding of de bescherming bij een isolatiefout.

Wat doe je bij een niet-conform keuringsverslag?

Een niet-conform verslag vermeldt de vastgestelde inbreuken. Laat een elektricien die punten vertalen naar concrete werkzaamheden. Vraag bij onduidelijke formuleringen uitleg aan het controleorganisme, zodat er geen misverstand ontstaat over wat moet worden aangepast.

Controleer vervolgens welke herstel- en hercontroleverplichtingen gelden. Ga niet uit van één algemene hersteltermijn. De aanleiding van de controle en de toepasselijke AREI-bepalingen zijn bepalend. Laat de uiterste datum bevestigen aan de hand van het verslag en de actuele regels.

Kun je een woning verkopen met een niet-conform verslag?

Een niet-conform elektrisch keuringsverslag verhindert een woningverkoop op zichzelf niet noodzakelijk. Het verslag informeert de koper over de vastgestelde toestand, terwijl de wettelijke verplichtingen tot aanpassing en hercontrole blijven gelden.

Laat de notaris verduidelijken welke verplichtingen op de verkoper en koper rusten. Leg eventuele afspraken over werken en kosten duidelijk vast. Zulke afspraken mogen niet worden verward met een vrijstelling van wettelijke verplichtingen.

Planning, kosten en opvolging

Plan de controle niet pas vlak vóór een verkoopakte of de ingebruikname van een nieuwe installatie. Als er documenten ontbreken of herstellingen nodig zijn, vraagt de opvolging extra tijd.

De prijs verschilt naargelang het controleorganisme, het type installatie en de omvang van de opdracht. Vraag vooraf wat inbegrepen is en of een hercontrole afzonderlijk wordt aangerekend. Maak ook onderscheid tussen de kosten van de keuring, het opstellen van schema’s en eventuele herstellingswerken.

Bewaar na afloop het keuringsverslag samen met de actuele schema’s en technische documenten. Noteer wanneer een volgende controle nodig is en werk het dossier bij na aanpassingen. Zo maak je een latere keuring eenvoudiger en behoud je een bruikbaar overzicht van de elektrische installatie.